CHƯA CHUẨN XÁC, BAO GIỜ MỚI CHỊU SỬA?


* Thêm dẫn chứng để hiểu về "âm Việt-Hán" của tổ tiên chúng ta, mượn chữ Hán để viết nhưng phát âm bằng tiếng Việt (không nói bằng tiếng Tàu).
* Bạn có ngờ rằng "nuclear" đem dịch thành "hạt nhân", chẳng khác nào... người Tàu mới biết tiếng Việt, tập tành dịch tiếng Việt hay không?

1/ Trước hết nhắc lại một chuyện mà nay ai cũng biết. Là chữ "(máy bay) trực thăng" dùng để chuyển ngữ từ tiếng Anh "helicopter". Chữ "trực thăng" là cách gọi ở miền Nam VN trước đây. Đùng một cái, sau tháng 4/1975, gọi bằng "(máy bay) lên thẳng", nghe buồn cười hết sức.

Nếu gọi "(máy bay) lên thẳng" thì lấy gì phân biệt giữa "helicopter" với "spaceship"? Cả hai cũng đều "lên thẳng" hết ráo! Không lẽ phải dịch dài dòng: "helicopter" là lên thẳng bằng cánh quạt, còn "spaceship" là lên thẳng bằng động cơ phản lực?

TIẾNG VIỆT, đó là di sản duy nhứt mà mỗi chúng ta hiện nay còn được quyền sở hữu & sử dụng mỗi ngày. Bà mẹ Tiếng Việt của chúng ta có hai người con: một người từng mượn cái vỏ Hán tự để nói tiếng Việt ("âm Việt-Hán"), một người không xài vỏ Hán tự ("âm Việt"). Đừng giở thói phụ bạc bất cứ người con nào của mẹ, mà nói luôn, cũng không tài nào ruồng rẫy được hết bởi vì đã thấm vô huyết quản mỗi chúng ta rồi (tôi sẽ diễn giải, dẫn chứng dưới đây).


HIỂU SAI BÉT VỀ "SỰ TRONG SÁNG CỦA TIẾNG VIỆT"


&1&

Nhớ lại cái gọi là phong trào "giữ gìn sự trong sáng tiếng Việt" từng phát động mấy chục năm về trước, với những ví dụ "điển hình" trời ơi (thời may, hiện nay chẳng còn mấy ai bắt chước những "điển hình" đó nữa).

CHUỖI NGÔN NGỮ: "YỊT" / "YIỆT" / "VIỆT"


Theo phép chánh tả, viết "Việt", nhưng lạ thay rất đông cư dân Nam Kỳ và một số tỉnh Trung Kỳ như "xứ Nẫu" Bình Định, Phú Yên... vẫn giữ cách phát âm là "Yiệt", hay chính xác hơn nữa là "Byiệt" (không phải "biệt", mà là mím môi lại [b] rồi bật ra phát âm [yiệt], nghe vội thì hao hao mà không hẳn là âm [diệt]).

"Yiệt" là cách phát âm xưa trong tiếng nói của tổ tiên chúng ta, trước khi xuất hiện âm [v] trong "Việt"! - theo một khảo cứu của Trần Thị Vĩnh Tường. Mời đọc đầy đủ các luận cứ của bài này theo đường link ghi cuối stt (*). Ở đây tôi ghi chú ngắn gọn một số điểm, và có dẫn giải thêm đôi phần.

"Ở ĐÂY CÓ BÁN THƯỢNG ĐẾ KHÔNG?"


Cậu bé Bonnie đến một cửa tiệm tạp hóa, hỏi: "Thưa, ở đây bác có bán Thượng đế không?". Chủ tiệm quắc mắc, nghĩ rằng cậu bé nghịch ngợm, đuổi đi. Bonnie đi tiếp tới một số tiệm nữa, cũng hỏi mua Thượng đế, đều bị đuổi đi.

Bonnie rầu rĩ, trong lúc trời chạng vạng sắp tối tới nơi. Thất vọng, Bonnie quày quã trở về, vào lúc ấy cậu bé nhìn thấy một cửa tiệm. Chần chừ một lát, Bonnie quyết định vô hỏi lần chót. Chủ tiệm là một ông lão đã gần 70, vừa nghe Bonnie hỏi có bán Thượng đế không, ông đã định phẩy tay đuổi nhưng thấy khuôn mặt khẩn khoản của cậu bé, ông lấy làm lạ. Ông hỏi:"Hãy nói cho ông biết cháu muốn mua Thượng để để làm gì vậy?"

VIẾT SỬ, TRƯỚC HẾT, PHẢI TÔN TRỌNG DỮ KIỆN THỰC TẾ


1/ 

Từ thời phân tranh Đàng Trong/Đàng Ngoài, mở cõi về phương nam, tiếng Việt ngày càng đa dạng. Tỉ dụ, "chánh / chính", "nhứt / nhất", "hường / hồng", "châu / chu", "võ / vũ", "phước / phúc", "thới / thái"..., từng cặp chữ đều đồng nghĩa nhưng phát âm khác nhau tùy vùng miền, có lúc từng cặp chữ này có thể hoán đổi. Tiếng Việt nhờ vậy thêm phong phú. .

Riêng TÊN NGƯỜI (và cả tên địa danh) không được tùy tiện "hoán đổi", mà phải tôn trọng, giữ nguyên cách gọi của cư dân vùng miền.

Thử coi nè, tên gọi thuở lọt lòng của bạn tỉ dụ là "Châu Phước" (淍 福), bỗng dưng có kẻ dựa trên tự dạng này rồi nói phải gọi thành "Chu Phúc" mới đúng âm. Bạn nghĩ gì về kẻ sửa tên?

"BỎ QUA ĐI TÁM"



Người Sài Gòn thuở xưa (kéo dài cho tới trước năm 1975) ưa nói câu "bỏ qua đi Tám". Sao không nói "bỏ qua đi Hai / Năm / Chín...", một thứ tự nào đó bất kỳ, mà phải là "Tám"?
Đưa lên fb về một cách diễn giải, đọc cho biết.

Người Sài Gòn định danh cho nghề nghiệp, chức vị trong xã hội bằng thứ bậc, dính chặt vô thứ bậc luôn, rất ngộ nghĩnh.

Yêu quý hai chữ "Việt Nam":
NHƯNG ... "VIỆT NAM" NGHĨA LÀ GÌ? (*)


1/ Không ít người bây giờ vẫn tưởng "Việt Nam" nghĩa là nước Nam của người Việt. Hoặc là, qua một số em sinh viên trẻ cho tôi biết ở trường giải thích: "Việt Nam" nghĩa là nước Việt nằm về phương Nam (so với Trung Quốc). Mắc giống gì mà danh xưng một quốc gia lại đi lấy một quốc gia khác làm "hệ qui chiếu"? Coi, quốc gia của người Hàn nằm về phía đông nước Tàu, họ đâu giải thích nước họ là ... "Hàn Đông".

Từ việc hiệu đính lời ca bản DẠ CỔ HOÀI LANG:
GÓP PHẦN "GIẢI ẢO" CHỮ NGHĨA & LỊCH SỬ MIỀN NAM


Té ra việc hiệu đính của nhà nghiên cứu Nguyễn Tuấn Khanh (anh hiện định cư tại San Jose, California), giữa nhiều dị bản của "Dạ cổ hoài lang" (20 câu, tác giả Sáu Lầu), làm sáng tỏ một vấn đề hệ trọng: lời ăn tiếng nói của người miền Nam cần được hiểu cho trúng! Qua ngôn ngữ, cách nào đó, bạn sẽ nhìn thấy một phần lịch sử Nam kỳ mến yêu.

Bài này được ghi chú, dẫn lại từ cuốn biên khảo "Bước đường của cải lương" (để hiểu đầy đủ hơn, quí bạn nên tìm đọc cuốn này; có bản in tại San Jose, và có bản in của NXB Tổng hợp TpHCM bày bán tại nhiều nhà sách).


Được tạo bởi Blogger.