GIỚI THIỆU THI TẬP “KHÚC THẦN NHẠC”



Xưa nay, các tác giả thường nhờ những vị có thế giá, trong chuyên môn cũng như ngoài đời, làm nhịp cầu dẫn đứa con tinh thần của mình ra mắt công chúng cho thêm phần long trọng. Vì thế, người viết không khỏi băn khoăn khi trót nhận lời làm một nhịp cầu tre dẫn vào thi tập mang tên rất mỹ miều Khúc Thần Nhạc. Bên bờ kia có cái gì thực sự hay như cái tên xem ra ‘hơi bị kêu’ ấy không?!

Cổ nhân có câu: “Thi trung hữu họa”“thi trung hữu nhạc”. Nôm na nghĩa là trong thơ có cả hội họa và âm nhạc. Nhạchọa trong mỗi thi phẩm hay đến mức nào còn tùy vào gu thưởng thức và khả năng cảm nhận của mỗi người, có khi hay với người này lại là dở với người kia. Khúc Thần Nhạc có lẽ cũng thuộc loại kén độc giả. Tuy nhiên, kẻ bắc nhịp cầu này tin rằng, với mắt thơ và đôi tai ưa thích nhạc thầm, thi khách sẽ được thưởng thức giai điệu Khúc Thần Nhạc trên một khu vườn thượng uyển qua một số biểu tượng rất thi vị, được bài trí đơn sơ mà độc đáo. Nói như giới trẻ là ‘chuẩn không cần chỉnh’! Rồi từng bước, với khả năng thi lực và ‘khứu’ nhạc của mình, thi khách sẽ khám phá 21 cảnh thi đàn đầy hương nhạc của thi sĩ Song Lam mà đỉnh cao là Hiến Lễ Đầu Mùa theo lời bình giải hết sức công phu của “nhà thi cảm” Bình Nhật Nguyên.

Vâng, chỉ riêng một Hiến Lễ Đầu Mùa đã làm cho nhà thi cảm say sưa nhả ngọc phun châu bình giải tới gần 100 trang A4 với hơn 30 ngàn từ (tương đương một luận văn thạc sĩ). Ấy vậy mà dường như ông ‘bác sĩ chuyên gia bắt mạch’, kiêm nhà thi cảm ấy vẫn còn nhiều điều để nói. Với ông, nàng thơ như một con người sống động mà với khả năng chuyên môn, ông có thể chẩn đoán, thăm dò tới mọi ngõ ngách tâm hồn. Nếu khu vườn thượng uyển kia không có gì để nói, thì có lẽ nhà thi cảm chẳng dại gì tốn thời gian công sức như vậy!

Nhìn bề ngoài, xem ra các thi đàn nơi đây đều có nét kiến trúc y hệt nhau: độ cao 6 ‘trượng’- (6 khổ thơ), mỗi trượng như một tầng (4 câu thơ) với chiều dài 8 chữ, tổng cộng = 912 từ. Có lẽ những con số cố định ấy cũng giống như 5 dòng kẻ cố định trên khuông nhạc, chạy song song nhau mà không làm mất đi sự phong phú của muôn giai điệu. Cũng vậy, bước vào nội thất từng thi đàn, độc giả sẽ khám phá ra không gian mở với các chiều kích cao sâu thiên hình vạn trạng, nhất là mỗi nơi đều phác họa một nhân vật điển hình với một giai điệu cuộc đời rất riêng. 

Họ là ai vậy? 

Thưa, hầu hết cũng là con Lạc cháu Hồng, quen gọi là 117 vị thánh tử đạo Việt Nam và một vị Á thánh – chân phước Anrê Phú Yên. Họ nằm trong số những người mà sách Khải Huyền đã tiên báo từ 2000 năm trước: “Họ là những người đã đến, sau khi trải qua cơn thử thách lớn lao. Họ đã giặt sạch và tẩy trắng áo mình trong máu Con Chiên” (x. Kh 7, 9-14).

Vì tác giả sử dụng ngôn ngữ biểu tượng, không nêu một tên gọi hay địa danh cụ thể cho nên không dễ dàng cho người thường nhận ra nhân vật hay nơi nào rõ ràng. Đơn cử một ví dụ đầu tiên, ta đến với thi đàn Thơ nương Bóng Cả (1) là bóng hình Đức Mẹ La Vang, nhắc lại biến cố lịch sử Đức Mẹ hiện ra tại đây năm 1798. Toàn bài thơ không nói cụ thể ai hay nơi nào. Tuy nhiên, trong mỗi thi đàn luôn có đôi dòng chú thích ở đầu và cuối như những căn cứ để độc giả định vị mình đang ở đâu. Mặt khác, ngôn ngữ biểu tượng cũng gợi liên tưởng ra vô biên.

Ơn Bóng Cả ban cho niềm hy vọng
           Cành vươn lên che khô khốc gió lào
           Ôm cánh mềm khỏi ngã quỵ nghiêng chao
           Và nâng dậy niềm tin vào Thánh Đạo.

Ngay sau đó, chúng ta được hòa mình vào đêm nhạc hợp xướng Khải hoàn ca (2) tôn vinh 117 vị thánh tử Đạo Việt Nam: Lớp lớp, trùng trùng, ngời ngợp tiếng tung hô”. Rồi cùng nhà thi cảm, ta ngước nhìn lên thi đàn Hiến lễ đầu mùa (3) để chiêm ngưỡng chân dung chân phước Anrê Phú Yên (1625–1644), người con Mằng Lăng Quy Nhơn, học trò xuất sắc của cha Alexandre De Rhodes. Chung nhịp tình (4) với hiến lễ đầu mùa ấy là gương mặt Thánh Phaolô Tống Viết Bường (17731833) ở xứ Huế mộng mơ. Chiêm ngắm những bước chân vượt trùng dương đi loan báo Tin Mừng, thi sĩ đã viết lên Khúc du ca (5) dâng thánh Joseph Marchand Du, linh mục (1803–1835), thừa sai người Pháp. Trong những đêm tối đức tin suốt ba thế kỷ đầu ấy, cũng không thiếu những Ngọn đuốc thiêng (6) như thánh Phêrô Đinh Văn Dũng, ngư phủ (1800–1862), người con mảnh đất Thái Bình.

Dù cảnh phong ba bão táp hay xiềng xích cũng không gông cùm được Hương an lạc (7) trong tâm hồn của những người như thánh linh mục Anrê Dũng Lạc (1795–1839). Vào thi đàn ta thấy như còn phảng phất hương đồng gió nội đất Kinh Bắc hay nét thanh lịch của người Tràng An.

Tim thơ rực sáng (8) “Tình gọt giũa đời thơ – hình thánh giá” của thánh Phêrô Phan Hữu Đa (1802–1862) mọc lên từ giáo phận Bùi Chu, mảnh đất được đón nhận hạt giống Tin Mừng ngay từ năm 1533. Rồi người thợ may Toma Nguyễn Văn Đệ (1811–1839) tưởng ngày ngày quen đường kim mũi chỉ có ai ngờ một ngày kia cũng Kết tinh hoa (9) quê hương Thái Bình-Bắc Ninh với quê hương Thiên Quốc.

Chúng ta đã lướt qua bản đồ hành trình khám phá, từ miền trung – lòng Mẹ La Vang, Quy Nhơn, Huế, rồi ra bắc rồi ta lại vào nam.

Giờ chẳng thiết của trần gian danh lợi
Thuyền đêm đêm rẽ sóng rước ân thiêng
Đem niềm vui đến an ủi truân chuyên
Cho Phước Cả rợp tràn trên đất mẹ.

Đó là tâm thế Vượt trùng dương (10) cao cả của một vị thương gia có tên Matthêu Lê Văn Gẫm (1813–1847), xử trảm tại pháp trường Chợ Đũi - Sài Gòn thời Thiệu Trị.

Đi hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác, ta dường như bắt gặp lại Chí hùng thiêng (11) của non sông oanh liệt bao ngàn đời nay rực sáng trên pháp trường Gia Định thời Tự Đức:

Đã một thuở ta vẫy vùng bốn bể
Nghe tiếng gầm cả muôn thú lặng yên
Ta giương oai không phải lấy uy quyền
Nhưng chính trực công minh theo Sự Thật.

Đó là chí khí của thánh Phaolô Trần Văn Hạnh (1827–1859), một giáo dân kiêu hùng “Tiếng khẳng khái vững tin vào Tuyệt Đối”. Bước lên thi đàn Hương thơ hiến tế (12) lại càng thêm phần tinh tế. Nếu nước hoa của Pháp vốn nổi tiếng khắp thế giới thì cũng có thể nói thánh Jean Louis Bonnard, linh mục (1824–1852) thừa sai Paris, có tên rất Việt Nam là Cố Hương cũng lừng hương không kém trên vườn thượng uyển này.

Thơm thơm quá! Hương anh hoa phát tiết
           Không ngạt ngào mà thoảng nhẹ như sương
Từ hồn thơ và trái tim thanh khiết
Luyến dặt dìu tựa như áng mây vương.

Ánh tình lấp lánh (13) là thi đàn dâng lên thánh Antôn Nguyễn Hữu Quỳnh, (1768–1840), một ông trùm họ với gia đình nhỏ bé trong xã tắc nhưng tâm hồn rộng mở tới muôn người :

Tổ tuy bé nhưng lòng Câu quảng đại
           Luôn bao dung che chở bước lỡ đường
Bẫy giăng mắc tình xót thương chẳng ngại
Dù biết rằng có lúc cánh sẽ vương.

Trên vườn thượng uyển có muôn hương hoa đặc sắc nhưng Đóa hồng ngát hương (14) là một giai điệu hết sức đặc biệt. Quả vậy, không phải hương nào cũng giống hương nào. Đây là hương hoa hồng – thánh nữ Anê Lê Thị Thành (1781–1841), vị thánh nữ duy nhất trong số 117 vị thánh Tử đạo Việt Nam, một người mẹ hiền của sáu người con quê ở giáo xứ Phúc Nhạc, giáo phận Phát Diệm. 

Trong bóng tối, nghe Nguồn Thơm rất khiết
Rợp lên hoa giữa đêm buốt mịt mù
Ơi Hương Thánh nung tình hoa cương quyết
Giữa bão bùng vây bủa chốn thâm u.

Nếu như trong số 117 vị thánh tử đạo Việt Nam chỉ có một vị thánh nữ duy nhất thì trong số hàng trăm thi sĩ Công giáo Việt Nam hình như cũng mới chỉ có một nữ thi sĩ Song Lam đã dày công viết lên Khúc Thần Nhạc diễm lệ để tôn vinh các Ngài như thế. Giữa một thế giới ồn ào bởi đủ thứ tạp âm, cám ơn thi sĩ đã dâng hiến cho đời Khúc Thần Nhạc trong trẻo với 21 thi phẩm giàu hình ảnh và nhạc điệu, sâu lắng mà thanh khiết như mở ra trước mắt chúng ta chân dung vừa sống động vừa huyền bí của các bậc vĩ nhân, những người đã làm chứng cho Tin Mừng bằng chính mạng sống mình.

Nhịp cầu tre mong manh đến đây xin được dừng lại để bạn đọc tự do bước lên vườn thượng uyển và khám phá tiếp những giai điệu còn lại: Tình lão bộc (15); Lúa non đơm hạt (16); Thần khúc Ave (17); Khúc thần nhạc (18); Ánh cầu vồng (19); Phúc điền viên (20) và Phượng hoàng tung cánh (21).

Giờ vinh hiển – Tình trời cao vẫy gọi
           Dâng hiến mình mặc giông tố bủa vây
Cửa công chính vui hân hoan mở lối
Phượng thỏa lòng vươn cánh vút trời mây.

Phát Diệm, ngày 15/10/2019
Đình Chẩn


VỌNG NGÂN MÙA CHUYỂN XỨ II

(Kính dâng Đức Tổng Giuse Nguyễn Năng dịp “chuyển xứ” về Sài Gòn)


1
Mới hôm nào đoàn chiên Phát Diệm
Được reo mừng cảm mến hồng ân
Chúa thương ban vị chủ chăn[1]
Thỏa niềm ao ước tháng năm mong chờ.

...Chao ôi...
Mười năm vụt qua như giấc mộng
Chợt ‘sấm truyền’[2] xao động đoàn con
Chủ chiên ‘chuyển xứ’ Sài Gòn
Lòng ai xao xuyến xoay tròn mênh mang !
2
Hồi tưởng lại mơ màng hư thực
Phút đón Người diễm phúc hồi hương
Giã từ Xuân Lộc – mến thương
Đường quê Phúc Nhạc đoạn trường: xin vâng !
Bao nỗi niềm bâng khuâng xao xuyến
Bao khó khăn trách nhiệm kề vai

Nhìn gương Mẹ, phó tương lai:
Thánh Thần đi trước an bài dẫn đưa.
3
Nhớ phút giây Người quỳ hôn đất
Như hôn lên máu thịt mẹ hiền
Một lòng thánh hiến vì chiên[3]
Quê hương nô nức khắp miền gần xa…
Phương Đình vọng ngân nga kỳ vĩ
Thần nhạc vang đại lễ tấn phong
Như bình minh rạng hừng đông
Nhằm sinh nhật Mẹ: tơ hồng kết duyên…![4]
4
Trao nhẫn cưới: Hiệp Thông- Phục Vụ[5]
Trang sử vàng một thuở khắc ghi
‘Làm dâu’ Phát Diệm- sá gì
Vẫn con đường ấy[6] gian nguy chẳng sờn !
Như Ân Giang[7] chảy nguồn - ơn phúc
Tình Cha - con thắm thiết nơi nơi
Cha gieo mầu nhiệm Nước Trời
Con chăm cây Mến, gặt Lời thiết tha.
5
Ngỡ ‘cuộc tình’ thiên thu gắn bó
Đẹp như mơ: Tình Chúa trung kiên[8]
Thuyền giáo phận đang tiến lên
Chợt như mất lái, bập bênh giữa dòng.
…Chao ôi…
Người nghẹn ngào trấn an giây lát
Vẫn con đường ấy…bước xin vâng
Cầm lòng nén lại bâng khuâng
Cha- con xác tín, hiệp dâng nguyện cầu !
6
Lời cha khuyên nhiệm mầu sáng tỏ
Đường thập giá, gương Mẹ rạng ngời
Buồn đau sẽ hóa an vui
Vâng theo Thiên Ý, thắm tươi Thiên Đàng.
Như kỳ mục Việt Nam tiên khởi[9]
Rời Sài Gòn về với quê ta
Nay Người vâng ý Chúa Cha
Mong cho đất Việt nở hoa Tin Mừng !
7
Như hạt lúa gieo trong mục nát
Mới mọc lên muôn hạt xinh tươi
Qua thập giá tới nguồn vui
Danh Cha vinh hiển, Nước Trời hoan ca[10].
Đây giờ: Sám hối và Nên thánh[11]
Tri ân quá khứ, bốn trăm năm
Chung lòng: Củng cố Đức tin[12]
Chấn hưng hiện tại, thắm tình tương lai.
8
Vắng bóng Cha ngậm ngùi thương nhớ
Giọt sương rơi thẫm cả lời kinh
Mười năm dòng chảy ân tình
Ước mơ chín hạt[13] trổ sinh nhiệm mầu !
Một ước mơ bén sâu Lời Chúa’[14]
Hai ước mơ trăm họ một nhà
Ba mơ bác ái đơm hoa:
Muôn người nhiệt huyết, chan hòa thánh ân…!
9
‘Xin Thánh Thần đổ tràn ơn phúc
Xin thánh hóa hồn xác chúng con
Thực thi Lời Chúa sắt son
Cho muôn dân biết kính tôn Chúa Trời’[15].
Không sống ảo, sống vội, sống kệ[16]
Hãy sống thật-sống chậm-sống cho

Dẫu rằng thân phận bụi tro
Cậy trông ơn Chúa, ắp vò ơn thiêng.
10
Tình Chúa trung kiên[17]: miền hi vọng
Nguyện ơn trên rợp bóng Cha yêu
Đầy ơn thánh đức sớm chiều
Cho đoàn chiên Chúa thật nhiều an vui.
Đẹp thay bước chân[18]… đời nhân chứng
Thăng trầm luôn chúc tụng không ngơi
Xin vâng cùng Mẹ ra khơi
Vững tin theo Chúa, Quê Trời vọng ca !


Đình Chẩn 30.11.2019

Vọng ngân Mùa Chuyển xứ I




[1] Tin bổ nhiệm Giám mục Phát Diệm ngày 25.07.2009.
[2] Tin bổ nhiệm Tổng Giám mục Sài Gòn ngày 19.10.2019
[3] Từ châm ngôn linh mục của Ngài: “Vì họ con xin thánh hiến chính mình con” (x.Ga 17, 19)
[4] Đại lễ tấn phong Giám mục Phát Diệm ngày 08.09.2009.
[5] Khẩu hiệu của Đức Giám mục Giuse Nguyễn Năng
[6] Bài hát của Đức Tổng Giám mục
[7] Sông Ân trước nhà thờ Phát Diệm.
[8] Bài hát tiếp theo do Đức Tổng Giám mục viết lời.
[9] Đức Cha Gioan B. Nguyễn Bá Tòng, Giám mục Phát Diệm.
[10] Chủ đề dự án mười năm, gợi hứng từ Kinh Lạy Cha, để đón mừng 400 năm Tin Mừng đến Phát Diệm (1627-2027).
[11] Chủ đề năm mục vụ 2019.
[12] Chủ đề năm mục vụ 2020.
[13] Chín giáo hạt của giáo phận Phát Diệm.
[14] Ba ước mơ của Đức Tổng Giám mục cho giáo phận Phát Diệm.
[15] Lời nguyện tắt: “Lạy Chúa Thánh Thần, xin thánh hóa chúng con. Xin giúp chúng con trung thành thực thi Lời Chúa và xin mở lòng mọi người để họ tin nhận Thiên Chúa là Cha nhân từ”.
[16] Câu băng reo của Đức Tổng Giuse nói với giới trẻ giáo phận Phát Diệm 10.07.2019.
[17] Bài hát của Đức Tổng Giuse viết lời.
[18] Bài: Đẹp thay bước chân người đi loan báo Tin Mừng của Đức Tổng.

CHÚA MỚI LÀ TẤT CẢ

Nada te turbe,
nada te espante
todo se pasa,
Dios no se muda,

la paciencia
todo lo alcanza,
quien a Dios tiene
nada le falta
solo Dios basta.

Let nothing disturb you,
Let nothing frighten you,
All things pass away:
God never changes.

Patience obtains all things.
He who has God
Finds he lacks nothing;
God alone suffices.

Đừng để lòng bối rối
Đừng sợ hãi lo âu
Phù vân sẽ qua mau
Thiên Chúa luôn còn mãi

Cứ bền tâm nhẫn nại
Tất cả sẽ ổn thôi
Có Chúa là đủ rồi
Chúa mới là tất cả !


Đình Chẩn dịch




ÔI MARIA, VÌ SAO CON YÊU MẸ

Tiên Sa nhỏ, tháng 5-1897
Ngẫu hứng và theo ước nguyện của sơ Marie Thánh Tâm. Tiên Sa thổ lộ với chị gái Quế Linh: “Em luôn mơ ước bày tỏ, qua một bài hát, tất cả những gì em nghĩ về Đức Mẹ”. Điều duy nhất khiến Chị quan tâm, chính là “cuộc sống thật của Mẹ, chứ không phải cuộc đời của Mẹ theo giả thiết” (Sổ Vàng 21.8.3). Một cách bản năng, Chị quay lại với Tin Mừng, mà từ đó về sau là nguồn cảm hứng cho Chị: “Với con, chỉ cần Sách ấy là đủ” (Thư 226). Chị còn chỉ rõ cho chúng ta thấy “phương pháp” của Chị: Tin Mừng dạy con… và tâm hồn con tỏ cho con thấy” (khổ 15). Lý trí của con tim đã tinh luyện Chị trong những tháng ngày cuối cùng đặc biệt trong mầu nhiệm đau khổ và phạm vi những đòi hỏi về đức bác ái, tất cả diễn tiến trong thinh lặng. Vì thế, cần đón nhận bài Thơ dài trong tâm tình cầu nguyện, một loại thánh ca phụng vụ gồm 200 câu thơ mười hai chữ rất đều nhau. Nhiều hình ảnh đẹp làm phong phú thêm cho xúc cảm; những công thức ngắn gọn bật lên (10,4; 16,4, giống như “Kinh Tin kính” của Tiên Sa; và câu nổi tiếng 22,3). Kết thúc bằng một khổ thơ rất đẹp.





          
VỀ BÊN MẸ BẢO NHAM
(Viết tặng đoàn UB-LBTM và “quê choa”)

1. Về bên Mẹ Bảo Nham reo hát
Gặp cơn mưa bất chợt an lành
Giọt rơi mát lịm thân mình
Giọt bay gọi bước hành trình thuở xưa.
Từng giọt kể thân thưa muôn nẻo
Trăm năm qua rắt réo nguyện cầu
Bước lên Lèn Đá nhiệm mầu
Chông chênh chữ S khắc sâu lạ lùng!
***
2. Xưa trong cảnh khốn cùng bách hại
Văn Thân (a) truy sát tại Bảo Nham (1885)
Than ôi tín hữu Việt Nam
Chạy mô cho thoát khỏi ngàn lửa thiêu!
Vì Đạo Yêu trăm chiều hoạn nạn
Nhơ “tả đạo”, nhuốc “bọn Gia Tô”
Chiên lành gặp sói dữ vồ
“Đồng bào” bỗng hoá “tội đồ” quê hương !
***
3. Ôi “nhiễu điều”, “giá gương” không phủ (b)
Người một nước không rủ thương cùng !
Thảm thay khung cảnh hãi hùng
Củi rơm vây núi, đốt nung đồng bào!
Chiên trong động kêu gào thảm thiết
Qua một tuần rũ liệt bơ vơ !
Tử thần lưỡi hái chực chờ
Từng giây khấn nguyện, thẫn thờ từng giây!
***
4. Cố Thông chạy loay hoay cứu giúp
Mà tay không bất lực nghĩ suy
“Người con Lộ Đức” (c) sụp quỳ
Trông lên Đức Mẹ yêu vì khấn xin:
“Mệ ơi, mệ ! Đoái nhìn, Mệ hỡi!
Cứu đoàn chiên thoát khỏi gian nan!
Nguồn hi vọng, Suối bình an
Mệ thương nguyện giúp, Chúa ban ơn lành !”
***
5. Lời xin khấn chân thành trọng thể
Hứa xây đền, nếu để sinh tồn
Để thờ một Chúa chí tôn
Để dâng kính Mẹ, để còn mai sau.
Mây đen chợt ở đâu ập tới
Một trận mưa tưới giội- ơn thiêng
Dập ngay khói lửa đảo điên
Văn Thân cũng phải ngạc nhiên sững sờ!
***
Đoàn tín hữu reo hò cảm tạ
Thêm tin Chúa, yêu Mẹ từ nhân
Từ đây danh “Mẹ Bảo Nham”
“Nhà thờ Lộ Đức” (1888) mở trang sử hùng
Nhà thờ đá lạ lùng sừng sững
Hơn trăm năm kiên vững Đức tin
Khắc ghi ơn Mẹ đoái nhìn
Như “Đình Hát” (d) mới đến nghìn đời sau !

***
Ôi Maria! Ngôi Sao Hi Vọng
Đầy ơn phúc, xin khứng dủ thương
Dẫn đoàn con bước lên đường
Tới đồng bào, sáng muôn phương Tin Mừng.
Cho “Lương-Giáo” một lòng mến Chúa
Theo chân Mẹ, Thập Giá không sờn
Còn niềm hạnh phúc nào hơn
Mai sau bên Mẹ Thiên Đường uy linh !

Đình Chẩn, Lèn Bảo Nham 23.08.2019



(a)   Suốt ba thế kỷ XVII-XIX, Đạo Công Giáo bị bách hại khốc liệt với những hiểu lầm tai hại như đạo Công Giáo là đạo của người Tây, là “tả đạo”. Tất cả những người theo “tả đạo” bị coi là đồng minh của thực dân Pháp, cần phải trừ diệt (Sự thật là năm 1533, đạo Chúa đã được truyền vào Việt Nam, nghĩa là trước khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam hàng thế kỷ -1858). Năm 1885, giáo họ Bảo Nham với 1600 giáo hữu, đã bị Văn Thân tấn công nhiều lần. Tuy nhiên, Thiên Chúa có thể rút cái thiện từ trong cái ác. Như trên trang giáo xứ Bảo Nham nhận định: “Nếu không có cuộc bách hại của Văn Thân, và giáo dân Bảo Nham không phải ẩn lánh vào trong ngôi lèn nầy thì đã không có hai di tích Nhà thờ Đá số một trong toàn cõi Đông Dương – và lèn Thánh Đức Mẹ Lộ Đức Bảo Nham nầy”.

(b)   “Nhiễu điều phủ lấy giá gương/Người trong một nước phải thương nhau cùng” (ca Dao)

(c)   Cố Thông (Adolphe Klinglé) là thừa sai người Pháp, quê hương Lộ Đức.

(d)   Đình Hát: trước khi vào giải vây cho Giáo dân Bảo Nham, cố Thông đã dừng lại tại một nơi cách xa Lèn khoảng 200 mét, gọi là bãi Đình hát, về phía Đông Nam.Ở đây Người đã tổ chức một giờ  cầu nguyện cùng Đức Mẹ Maria với lời khấn hứa trọng thể: “Nếu Đức Mẹ phù hộ công việc giải cứu con cái Bảo Nham trong tình trạng khốn quẩn 10 mất 1 còn nầy, Người sẽ xây một ngôi nhà thờ bằng Đá theo mô hình Lourdes của nước Pháp, quê hương Người”. Và Đức Mẹ đã nhậm lời. Ngày nay trong con cái Bảo Nham không một ai không biết rằng cha ông mình đã được Đức Mẹ cứu sống một cách kỳ diệu.


VĂN TẾ BÀ THÁNH ĐÊ[1]






Danh: Lê Thị Thành
Anê: thánh hiệu
Anh hùng tử đạo
Đuốc sáng giáo dân !

Khải hoàn vang dội, cờ chiến thắng vượt chín tầng mây xanh,
Thiên tuế dập dìu, áo vinh quang thêu muôn giọt máu đỏ.


Nhớ linh xưa:
Tin Mừng gieo Cửa Bạng[2] cánh buồm bay lấp ló
Đạo Chúa tới Văn-No[3] mầm Tin bén mơn man.
Ánh Tình Yêu soi Đất Việt muôn ngàn;
Đường thập giá ủ vườn Nam vạn hạt.

Nhìn đồng lúa sóng rung rinh bát ngát;
Thấy hạt tâm linh nảy nở vô ngần.
Đây ơn Chúa Thánh Thần;
Đó phúc đời tiên tổ.

Sách ghi:
Quê cha làng Bái Điền, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa chào đời cuối Trịnh Sâm (1781)[4];
Đất mẹ xứ Phúc Nhạc, phủ Yên Khánh, trấn Ninh Bình quy tổ đầu Thiệu Trị (1841).
Công dung ngôn hạnh soi kỳ vĩ;
Dũng chí can trường sánh minh quân.


Lập gia đình: phu phụ thủy chung, một tổ ấm giản dị đơm xuân;
Xây hạnh phúc: cháu con ngoan ngoãn, sáu cành[5] non tươi xinh kết trái.
Hư danh bổng lộc, dạy con không thèm đoái;
Ảo mộng chức quyền, răn cháu chẳng đánh hơi.

Khuyên siêng đọc kinh, siêng học hành, xưng tội chớ ươn lười;
Dạy chăm đi lễ, chăm làm việc, lần hạt cần sốt sắng.
Gương bác ái, đức công bằng, sống tốt Đạo, tình làng không e dãi nắng;
Việc ma chay, tục cưới hỏi, tô đẹp đời, nghĩa xóm chẳng ngại dầm sương.

Út Lucia Nụ còn khắc cốt lời khuyên ắp yêu thương;
Con Anna Năm cũng ghi tâm lẽ sống đầy hoan hỷ.
Này công khó đáng hưởng vui phỉ chí;
Đó phúc ân còn tràn đổ đầy nhà.

Hỡi ơi (Phục Sinh 1841):


Tổng đốc Trịnh Quang Khanh khét tiếng “hùm xám tỉnh Nam”[6] kéo quân dữ tràn qua;
Bề tôi Lê Thị Thành lừng danh “chiên hồng Phúc Nhạc”[7] cho chủ lành ẩn trốn.
Giữa thời bách hại, không quản gian nan, mấy phen gìn giữ bốn thừa sai nguy khốn[8];
Trong lúc giam cầm, chẳng hề nao núng, nhiều cuộc tuyên xưng một Đạo Chúa bình an.

Vì lợi lộc, một kẻ sẵn sàng làm giáo gian;
Bởi ơn trời, đoàn người kiên quyết xưng Đạo thật.
Tôn thờ Chúa, làm sao chối Đấng tác sinh vạn vật;
Mến yêu người, chẳng lẽ quên hàng chăm sóc muôn dân ?!

Trước công đường, quan án sát truyền lệnh đánh bầm tím tay chân;
Trong ngục thất, nữ anh hùng sấp mình dâng thắm tươi hồn xác.
Đẫm áo quần máu me bê bết;
Đầy môi miệng lời khấn thiết tha.

Thấy mẹ cực hình, con gái khóc thương: mẹ hỡi…Suối lệ xót xa;
Nhìn trời hi vọng, mẫu thân an ủi: con ơi….Hoa hồng diễm phúc !
Tra xiềng xích, trăm lần khổ nhục;
Khảo gông cùm, vạn bước tàn hơi.

Thêm bệnh kiết, thoắt đến phút lìa đời;
Cạn sinh lực, liền vào nơi vĩnh cửu.
Khi tắt thở: thi hài thánh tỏa hương thơm tuyệt diệu
Lúc về Trời: Gương mặt hiền tươi sắc mến vô biên.

Gieo trong đau khổ, cây tình Chúa vươn tới mọi miền;
Gặt giữa vinh quang, hạt chứng nhân sáng lên muôn thuở.
Đây phép lạ: máu hồng- hoa nở !
Đó kỳ công: tình thắm- tỏa hương !


Trên ngai tòa Phêrô, năm Kỷ Dậu (1909) nên Chân Phước muôn phương;
Trước cửu trùng vĩnh Quốc, niên Mậu Thìn (1988) xứng Thánh Nhân vạn thuở.


Cúi đầu:

Đoàn con kính nhớ
Thánh Nữ cầu thay
Giúp hậu thế vững tin sống Đạo, vượt biển đời hăng say
Theo tiền nhân bền chí gieo Mầm về Thiên Quốc bất diệt !

Cứu gia đình vướng phong ba, hưởng thụ trào lưu xô tan tác;
Ngăn chồng vợ rơi bão tố, cá nhân chủ nghĩa xé tả tơi.
Đừng cho bấy tội tình ám ảnh muôn đời;
Chớ để bao lầm lỡ hoành hành truyền kiếp.

Vòng vây xiết chặt!
Tan rã phân ly!

Hỡi bao tổ ấm để phụng rẽ loan chia;
Ôi lắm gia đình lìa con nheo vợ nhóc.
Hãy soi gương bất khuất !
Mau lập phúc trường tồn !


Đình Chẩn, mừng khai mạc năm thánh, 30 năm tuyên thánh các thánh tử Đạo Việt Nam 19.06.2018


[1] Bà Đê: là cách gọi theo tục địa phương bấy giờ, gọi tên con trai cả.

[2] Cha Alexandre De Rhodes (Đắc Lộ), tông đồ đầu tiên của Đàng Ngoài cập Cửa Bạng Thanh Hóa năm 1627.

[3] Theo truyền thống, Văn No hay Văn Nho là địa danh xứ Hảo Nho ngày nay theo cách gọi của cha Đắc Lộ.

[4] Bà Đê sinh năm Tân Sửu (1781) mất đúng năm Tân Sửu (1841), thọ 60 tuổi, hết một chu kỳ tính theo lịch âm.

[5] Hai con trai: Đê và Trân ; bốn con gái: Thu, Năm, Nhiên, Nụ.


[6] Tỉnh Nam Định có quan tổng đốc Trinh Quang Khánh khét tiếng trấn áp Đạo.

[7] Cô Nụ thấy mẹ máu me bê bết đã khóc lóc thảm thiết thì bà Đê đã an ủi con: Áo hoa hồng Chúa ban cho mẹ đấy con!


[8] Bốn cha: Berneux và Galy (người Pháp); cha Thành, cha Ngân.


Quý bạn đọc thân mến,

Chỉ còn ít giờ nữa chúng ta bước sang Xuân Mậu Tuất. BBT  rất vui giới thiệu với bạn đọc bốn phương hai bài họa tiếp theo của hai nhà thơ Bùi Nghiệp và Mic. Viện. Xin chân thành cảm hơn hai thi sĩ đã gửi bài tham gia xướng họa rất tuyệt vời, dù dường như ai cũng đang chạy đua với thời gian trong ngày cuối năm.

Xin Chúa chúc lành !


XUÂN VĨNH CỬU
(Hoạ nguyên vận)

Lại một xuân đời đã đến đây
Chúc mừng trăm họ ấm nồng cay
Gia đình đoàn tụ cùng xum họp
Con cháu đông vui kết hiệp vầy
Thánh vịnh bừng lên như nến cháy
Tin mừng ngát toả tựa hương bay
Hướng về nước Chúa quê hương thật
Cảm nghiệm dương trần tựa sắc mây.

 Bùi Nghiệp



XUÂN CHAY
Chay về, xuân đến lúc này đây
Trí tịnh, tâm vui, ngọt lẫn cay
Đón tết dọn lòng, xuân phước hạnh
Vào chay đón Chúa tết sum vầy
An bình Ân sủng êm đềm lượn
Phúc lộc Thiên duyên khấp khởi bay
Mậu Tuất năm nay tràn sức sống
Vì hồng ân của Chúa Trời Mây
                     Mic. Viện

Mời xem lại bài xướng: Khai Xuân Mậu Tuất



Quý bạn đọc thân mến,

Trước tiên, nhân dịp đón xuân Mậu Tuất, BBT xin gửi tới quý bạn đọc lời chào chúc tốt đẹp nhất. Xin mạo muội mượn bài thơ dưới đây để chia sẻ với bạn đọc bốn phương và xin mời quý thi sĩ, bạn đọc cùng tham gia xướng họa cho vui.

KHAI XUÂN MẬU TUẤT
(bài xướng)
Mừng xuân Mậu Tuất, ước gì đây
Phát lộc, phát tài, hết đắng cay ?
Đã chắc lên voi, qua khốn đốn,
Còn khi xuống chó, cạn vui vầy ?
Vô thường thế sự vòng luân chuyển
Hạnh phúc nhân trần giấc mộng bay !
Mọi sự mong sao như Ý Chúa(*),
Mỉm cười thành bại thoáng tan mây !
                        Đình Chẩn
 (*) Ý của Đức Cha Giuse Nguyễn Năng: Đối với người Công giáo, không nên chúc “mọi sự như ý” mà phải chúc mọi sự như Ý Chúa.



XUÂN NGUYỆN

(họa nguyên vận)


Xuân về chẳng biết nguyện sao đây
Nghiệp chướng trần gian nghiệt ngã cay
Lận đận duyên đời lo khổ não
Bình an tình Chúa thỏa sum vầy
Lòng đen thay trắng ai nào biết
Dạ bạc đổi vàng gió thoảng bay.
Tín thác mọi điều cho Đức Thánh
Nắng xuân lấp lánh dệt tơ mây!


Xuân Dũng

Quý thi sĩ có thể tham gia bài họa ngay dưới phần bình luận, hoặc gửi về cho BBT: [email protected]

Xin Chúa chúc lành!

BBT

SƯƠNG TÌNH NOEL

Ô thiên không đợi mòn bao thế kỷ
Thanh Khí rợp cho Lãng Tử Sương rơi
Thu hắt hiu đông lay lắt nghẹn lời
Gốc Giê-sê nảy mầm: ôi nhiệm quá !
Mây rộn ràng bay bay ánh sao lạ
Phút linh thiêng rơi lã chã cay say
Cỏ ngất ngây cùng tinh tú lịm lay
Hồn lắng nghe tiếng ngọt mềm rúng riếng
            *****
Oa ! Oa ! Oa ! Lời vĩnh hằng hòa quyện
Ơi ! À ! Ơi ! Tiếng ru luyến đầy vơi
À ! Ơi ! À ! Sữa thanh khiết tuyệt vời
Võng tay êm êm ngai trời khôn ví
Ô Huyền Sương gieo mình trong Tuyệt Mỹ
Ngát hương nguyền nét khiêm hạ đơn sơ
Cây nghiêng mình ẵm Sương thỏa ước mơ
Rộn tin vui giữa trời đông băng giá
            *****

Sương trìu mến phước ân kiều diệu tỏa
Khắp thinh không Lời khôn tả tuôn rơi
Sương đắm say hòa sống chung phận người
Cho muôn loài thấm huyền linh siêu thoát
Hô-san-na! Đất trời hòa điệu hát
Ở-Cùng-Ta !  Sương bát ngát đồi cao !
Ở-Cùng-Ta ! Sương trao hiến ngọt ngào !
Nhạc lòng ơi lắng hồn trong cảm nếm !
                                   *****
                        Òa..! Ơi …! Òa….! Dịu êm khắp bờ bến !
                        Ơi… ! Òa …! Ơi…! Sương - Tình - Mến rơi rơi !
                       
                                                           Đình Chẩn


Lời Giới Thiệu Bản Dịch
Thưa quý độc giả và quý tác giả,
Cuộc thi Giải Viết Văn Đường Trường V, 2017, với hai chủ đề về Mẹ Fatima và phong trào Đại kết đã trôi qua. Thời gian kỷ niệm 500 năm cuộc Cải cách Tin Lành của Martin Luther và 50 năm hành trình hiệp nhất các Giáo hội Kitô cũng đang kết thúc. Chúng ta tạ ơn Chúa vì những hạt giống Chúa gieo xuống đã âm thầm mọc và dần dần đơm hoa kết quả. Một trong những dấu chỉ của điều ấy là bản dịch dưới đây của “Bản Tuyên bố chung giữa Liên hiệp Tin Lành Luther Thế giới và Giáo hội Công giáo về Giáo lý về ơn Công chính hóa”.
Bản Tuyên bố chung này là kết quả của nhiều chục năm làm việc chung giữa Liên hiệp các Giáo hội Luther Toàn cầu và Hội đồng Giáo hoàng Cổ võ Sự Hiệp nhất Kitô giáo thuộc Giáo hội Công giáo, được hoàn thành năm 1999; sau đó Hội đồng Thế giới Giáo hội Giám lý cùng tiếp nhận ngày 18-7-2006 và ngày 05-7-2017 các nhà lãnh đạo của Khối Hiệp thông các Giáo hội Cải cách Toàn cầu, đại diện cho 80 triệu tín hữu thuộc các hệ phái Congregational, Presbyterian, Reformed, United, Uniting and Waldensian cũng đã cùng ký tên vào bản Tuyên bố chung này.
Ngày 31-10-2017, trong  buổi cầu nguyện tại tu viện Westminster, kỷ niệm 500 năm việc Martin Luther đóng đinh 95 luận văn chống Giáo Hội Công Giáo trước cửa nhà thờ Các Thánh tại Schlosskirche thuộc xứ Wittenberg, bên Đức, Hội đồng tư vấn Anh giáo đã chính thức  chấp nhận bản Tuyên bố chung này.
Ở khởi đầu việc vận động cuộc thi lần V, Ban Tổ chức Giải Viết Văn Đường Trường rất mong ước giới thiệu bản văn này đến các tác giả muốn tham gia cuộc thi và đã tìm người phiên dịch. Thế nhưng bản văn không đơn giản. Hai anh Đình Chẩn và Tú Ân đã cố gắng tối đa để có được một bản dịch sơ khởi. Chúng tôi đã nhờ một linh mục đang giảng dạy thần học tín lý giàu kinh nghiệm dịch thuật xem lại giúp nhưng chưa được. Thế rồi mới đây, đang khi tiến hành xuất bản quyển Những đứa con của Mẹ, và tập hợp bài cho một tuyển tập nữa tiếp sau cuộc thi, cũng với chủ đề Đại kết, chúng tôi được cha Giuse Lê Công Đức, nhận lời giúp hiệu đính bản dịch. Cha Đức là linh mục thuộc tu hội Xuân Bích, đang tham gia giảng dạy tại Đại chủng viện Huế. Chỉ hơn nửa tháng, cha đã gửi lại cho chúng tôi bản dịch đã hiệu đính, vừa lưu loát dễ hiểu về hình thức vừa chính xác về nội dung. Dù sao, đây vẫn chỉ là một cố gắng riêng nhằm giúp các con cái Chúa tại Việt Nam tiếp cận với văn kiện đáng quý này. Ước mong các cấp thẩm quyền của đôi bên tại Việt Nam sớm có một tiếng nói chính thức.
Bản dịch được thực hiện theo phiên bản tiếng Anh, có một số đoạn theo phiên bản tiếng Pháp (khi phiên bản này dễ hiểu hơn). Độc giả có thể tham khảo bản tiếng Anh hoặc tiếng Pháp .
Xin được trân trọng giới thiệu với quý độc giả và cách riêng với quý tác giả đang tiếp tục sáng tác cho sự nghiệp hiệp nhất của các con cái Chúa.
Qui Nhơn, 31-10-2017
Linh mục Trăng Thập Tự Võ Tá Khánh
 
hình minh họa

 
HUỆ BÊN NHAN THÁNH I
(Kính dâng Người dòng dõi Giê-sê; nhịp thơ 4/3 & 2/3/2)
Một nhành Huệ trắng nét xuân tươi
Vượt gốc Giê-sê vượt núi đồi
Bén rễ lặng thầm ươm khí tiết
Đơm bông mau mắn đón sương trời
Hương thầm tín thác bên nhan thánh
Sắc thắm tin yêu giữa biển đời
Ân đức thơm lừng năm cõi đất
Nghìn thu trăng khấn nguyện đầy vơi.

HUỆ BÊN NHAN THÁNH II
(Bỏ một chữ đầu tiên)
Nhành Huệ trắng nét xuân tươi
Gốc Giê-sê vượt núi đồi
Rễ lặng thầm ươm khí tiết
Bông mau mắn đón sương trời
Thầm tín thác bên nhan thánh
Thắm tin yêu giữa biển đời
Đức thơm lừng năm cõi đất
Thu trăng khấn nguyện đầy vơi
 
HUỆ BÊN NHAN THÁNH III
(Bỏ một chữ tiếp theo)
Huệ trắng nét xuân tươi
Giê-sê vượt núi đồi
Lặng thầm ươm khí tiết
Mau mắn đón sương trời
Tín thác bên nhan thánh
Tin yêu giữa biển đời
Thơm lừng năm cõi đất
Trăng khấn nguyện đầy vơi
 
HUỆ BÊN NHAN THÁNH IV
(Bỏ chữ thứ ba & thứ tư)
Một nhành nét xuân tươi
Vượt gốc vượt núi đồi
Bén rễ ươm khí tiết
Đơm bông đón sương trời
Hương thầm bên nhan thánh
Sắc thắm giữa biển đời
Ân đức năm cõi đất
Nghìn thu nguyện đầy vơi
 
HUỆ BÊN NHAN THÁNH V
(Bỏ ba chữ cuối)
Một nhành Huệ trắng
Vượt gốc Giê-sê
Bén rễ lặng thầm
Đơm bông mau mắn
Hương thầm tín thác
Sắc thắm tin yêu
Ân đức thơm lừng
Nghìn thu trăng khấn
 
HUỆ BÊN NHAN THÁNH VI
(Bỏ chữ đầu tiên & ba chữ cuối)
Nhành Huệ trắng
Gốc Giê-sê
Rễ lặng thầm
Bông mau mắn
Hương tín thác
Sắc tin yêu
Đức thơm lừng
Thu trăng khấn
 
HUỆ BÊN NHAN THÁNH VII
(Bỏ bốn chữ đầu tiên)
Nét xuân tươi
Vượt núi đồi
Ươm khí tiết
Đón sương trời
Bên nhan thánh
Giữa biển đời
Năm cõi đất
Nguyện đầy vơi.
 
Đình Chẩn
Được tạo bởi Blogger.