https://template.canva.com/EADah3dXgfY/1/0/400w-Ww3uiGNHTik.jpg


Cách đây dăm năm, mang trong mình những hoài bão của tuổi trẻ, tôi quyết tâm bỏ học đại học để bắt đầu sự nghiệp của mình. Lúc ấy, mọi thứ đối với tôi đều rất mới. Chân ướt, chân ráo, tôi bước vào chốn Sài Gòn phồn hoa, bước vào cuộc sống đầy những khó khăn. Cảm giác lúc đó khiến tôi thích thú, tôi bước ra thế giới đó với niềm hăng say và đầy sự tự tin. Tôi chẳng mấy quan tâm đến những thứ xung quanh mình ngoại trừ sự nghiệp, nên tôi cũng không có quá nhiều mối quan hệ tình cảm. Có vẻ đó cũng là một phần tôi cảm thấy tiếc nuối vào lúc này. Nhưng điều tôi cảm thấy tiếc nuối nhất là chưa năm nào tôi trở về nhà; nơi mà có bố có mẹ, có tình yêu thương, có sự chăm sóc, có những ước mơ hoài bão được ấp ủ và có cả những cuộc cãi vã giữa một tôi rất tự ái và một người bố rất nghiêm khắc nữa. Những điều đó không thể diễn tả hết được sự thiêng liêng của nơi mà tôi gọi là “Nhà. 

Bây giờ cuộc sống của tôi cũng đã rất ổn định với nhiều năm bươn chải giữa cuộc đời. Tôi đã tự lo cho bản thân mình được và có được một công việc mà tôi rất yêu thích. Nhưng có gì đó khiến tôi cảm thấy vẫn chưa đủ, có vẻ đó là sự ấm áp của gia đình, của những buổi tối ăn cơm cùng nhau, những buổi chia sẻ hay cầu nguyện.





VÀ ĐOÁ “HOA HỒNG TUYẾT”

(Huyền thoại “Christmas-rose”)

Ngày xưa có cô bé mục đồng,

Bêlem quê nghèo buốt giá đông.

Một ngày bé gặp ba đạo sĩ,

Hoang mang lạc đường giữa mênh mông…



Thì ra… đạo sĩ đến từ xa,

Dõi ánh sao rua rực sáng loà,

Rủ nhau lên đường tìm Cứu Chúa,

Rong ruổi đường dài đã đi qua.



Bé bỏ đàn chiên bé dẫn đường,

Gót hồng bé bỏng thật đáng thương,

Trời đông tuyết lạnh manh áo mỏng,

Dài đường đói mệt vẫn đảm đương.



Địa chỉ sao trời đưa đã tới,

Máng cỏ hồng lên ánh sáng tươi.

Ấm hơi chiên bò rơm đồng nội,

Hài Nhi bé nhỏ rạng môi cười.



Hạnh phúc ngập tràn ba Đạo sĩ,

Sấp mình phủ phục kính Quân Vương,

Lần lượt tiến dâng lên phẩm lễ,

Vàng ròng, mộc dược với nhũ hương.



Khép nép bên hang bé nghẹn ngào,

Chẳng quà chẳng lễ…biết làm sao ?

Thân phận mục đồng nghèo quá thể,

Rưng rưng dòng lệ bé tuôn trào !



Rồi bé đi tìm quanh khắp cõi,

Bêlem đồng vắng truyết dâng đầy,

Một cánh hoa thôi mà chẳng thấy,

Trở về với giọt lệ thơ ngây…!



Có ngài thiên sứ ở trên cao,

Cảm động tình thương bé dạt dào,

Nên biến giọt lệ hồng trên tuyết,

Hoa hồng tuyết trắng đẹp làm sao !



Biết nói làm sao ôi hạnh phúc,

Ô hay, quà tặng bé đây rồi.

Rưng rưng ngắt cánh hoa hồng tuyết,

Bé quỳ dâng tặng Chúa Giêsu.



Đức Mẹ, Thánh Giuse, Chúa mỉm cười,

Chút quà đơn mọn, đoá hoa tươi,

Gom cả con tim, lòng hiếu thảo,

Của lễ tình yêu thật mĩ miều !



Bêlem kể từ mùa đông ấy,

Đường quê, hóc đá tuyết ngập đầy.

Người ta bỗng thấy hoa hồng tuyết,

Cánh trắng nhuỵ vàng khắp đó đây…



Sơn Ca Linh (GS 2020)



THÁNH GIA THẤT



Ngôi Hai Thiên Chúa xuống làm người:

Nhận Mẹ Đồng Trinh, Thánh dưỡng nuôi.

Gia trưởng hết lòng xin phục vụ,

Mẫu Thân tận hiến chẳng khi rời.

Gian nan, biến cố đều vâng chịu,

Lao động, khó nghèo vẫn sáng tươi.

Gương mẫu Thánh Gia: đầu Lịch Sử

Tin Mừng rao giảng khắp nơi nơi ...

Thế Kiên Dominic



HÃY GÁNH LẤY TUỔI GIÀ


Con hãy gánh lấy tuổi già của mẹ cha

Như cha đã cõng con qua thời thơ bé

Rất dịu dàng, rất khoan thai êm nhẹ

Bởi tình mẹ yêu đẹp đẽ dường bao



Chút thời gian còn lại chỉ thoáng mau

Đời mẹ cha sẽ không là gánh nặng

Nhưng khi tình trong tim con đi vắng

Một ngày dài mười hai tháng một năm



Tha thiết xin con, chưa phải vì nghĩa ân

Mà chỉ vì lẽ công bằng vay trả

Nếu vì yêu thương, thì ôi đẹp quá

Phúc lộc cho người hiếu thảo kính tôn



Cha sẽ bằng an cả xác cả hồn

Mẹ phó thác toàn thân trong tay Chúa

Chúa vô hình hiện thân nơi con đó

Một tình yêu rộng lượng với mẹ cha



Khi con còn bé, cha mẹ thứ tha

Nay cha mẹ già, mong con tha thứ

Đừng chấp lỗi khi mẹ cha giận dữ

Khác gì con lúc bé nhỏ vòi quà



Con ơi hãy

Gánh lấy tuổi già của mẹ cha

Chúa chúc phúc cho nhà con rạng rỡ

Tuổi già của con cũng đang về, đâu đó

Thời gian như một thoáng gió qua mau…


gã tuần phiên


TIẾNG HÁT THIÊN THẦN


Tiếng Hát Thiên Thần trong thời đại mới
là tiếng hát của lòng yêu tự trái tim ta
Thiên Đàng nay không ở đâu xa…
chính tâm hồn ta
nên cung điện nguy nga
nên đền vàng sang trọng.
Tiếng hát Thiên Thần
cũng không ở đâu xa.
Không trên chín tầng mây cao ngất
nhưng là tiếng hát tự cõi lòng ta dìu dặt
những ý yêu chan hòa,
đắm đuối những cung đàn
thánh khiết, thiết tha

Đêm Be lem năm xưa rất thánh
bởi, là đêm của sự Thánh Thiện từ Trời
bao phủ cả dương gian
đêm nhân loại tưng bừng
trong vạn ánh hào quang
hào quang thánh đức của tình thương vĩ đại.
Đêm Thánh hôm nay, đêm trần gian họa lai
Nghĩa Đất Tình Trời Hội Ngộ Giao Duyên
Thánh ân từ trời cao
tràn xuống khắp mọi miền
Bởi sự Chí Thánh của Thiên Chúa
đã chạm tới cõi dương trần tội lỗi.

Mầu nhiệm thay, hồn nhân gian chới với
Trí nào suy cho thấu nghĩa vô cùng
Một tình thương Thiên Chúa rất khiêm cung
Bỏ ngai vàng xuồng trần làm người thế

Chúng tôi tin và tuyên xưng trọng thể:
Đức Giê-su Con Thiên Chúa làm người
Tiếng Hát Thiên Thần cùng nhạc tấu chơi vơi
Là Đức Tin rạng ngời lòng cậy mến

Hương Nam



HẠNH PHÚC LÀ QUÊN MÌNH


Thôi! anh cứ để nguyên màu cũ

Còn chút rêu sẽ mãi xanh đời

Đừng bồi hồi theo cánh lá rơi

Sợ hương mới chạnh lòng thay đổi



Thôi! anh cứ để nguyên bối rối

Đừng đem chia cho cánh phượng hồng

Bên song cửa, em tủi chờ mong

Cái lạnh đầu mùa anh chia sẻ...



Xin anh cứ để nguyên ước thệ

Cho nắng mưa phủ bớt đục trong

Cho thời gian xóa vết thương lòng

Để mái ấm còn nguyên màu cũ



Cho em cứ để nguyên cổ hủ

Như đôi bờ ngày ấy sông tương

Đành rằng cuộc sống vốn vô thường

Mộng và thực đều phù du quá!


Thôi! anh cứ để nguyên màu lá

Bên nụ mai vàng còn... ấp e

Con thơ vẫn đùa giỡn sau hè
Hạnh phúc là quên mình chấp nhận



Và… em sẽ giữ nguyên lời khấn

Cho gia đình mãi ấm yêu thương

Dù anh đi muôn nẻo dặm trường

Cuối cùng... gia đình là bến đỗ



Vâng! em sẽ giữ nguyên nếp khổ

Như Mẹ Maria, gươm nhọn thấu tim

Chìa khóa hạnh phúc trong tay mình

Trong lời kinh hằng ngày dâng hiến


Thanh Hương

ÂM ĐIỆU MÙA NOEL



Âm điệu No-el vang vọng khắp

Đông bay buồn, thổn thức niềm côi.

Chúa Thiên Sai, máng cỏ loài người

Nhẹ chạm tim thơ, đời náo

Nức.



Hoa đăng lấp lánh, màn đêm thức

Con Chúa nằm, Nôi Thánh đợi ai?

Sương tuyết phủ, Ngôi Lời tá túc

Mượn chiên, bò, thở ấm Đông bay!...



Thực - Tâm, con bỗng nghe chùng bước

Tình Chúa yêu người, chẳng đắn đo.

Ngàn tía, muôn hồng, vui mắt tục!

Vết lăn trầm cuốn nhịp phiêu du!



Đêm Thánh qua, còn vang vọng mãi

Tim trần tình nhẹ thỏa truân chuyên.

Tiến dâng Ngôi Thánh phận khiêm hèn

Hạt bụi trầm, tuyên tin, tín thác.

Hoàng Tâm


LỜI CỎ RƠM

(Mừng Thánh Gia Thất)


Chỉ là phận cỏ, kiếp rơm

Cỏ thơm chữ nghĩa, rơm thơm chữ tình

Cứ đơn sơ, thật lòng mình

Một loài thụ tạo rất xinh rất hiền



Chút nghĩa tình, bỗng nên duyên

Công minh Dưỡng Phụ, tinh tuyền Mẫu Thân

Hài Nhi thánh thiện vô ngần

Ngự nơi hèn mọn thanh bần cỏ rơm



Cỏ hiểu cỏ, rơm hiểu rơm

Trời chân hạ hiểu khiêm nhường trần gian

Xây nên mái ấm bình an

Một nhà bé nhỏ nồng nàn yêu nhau



Cỏ rơm vui mối tình đầu

Con Thiên Chúa xuống chạm vào cỏ rơm

Bởi Giu-se, cọng cỏ thơm

Ma-ria cũng cọng rơm hương nồng



Nhà ai cả vợ cùng chồng

Cả con cùng cháu một lòng khiêm cung

Được ơn yêu mến, thủy chung

Chúa thương ai chuộng phận cùng cỏ rơm



Phúc người nghèo khó, giản đơn

Nhà con xin Chúa ban ơn khiêm nhường


ả giang hồ, 26-12-2013


Thưa quý độc giả VTCG,

Chúng tôi vừa nhận được tin buồn: thi sĩ Bùi Nghiệp (Bóng Tà Dương), nổi tiếng với những bài văn tế các thánh Tử đạo, vừa được Chúa gọi về Nhà Cha ngày 22.12.2020. Xin gửi tới quý độc giả bài văn tế đặc biệt mà tác giả đã viết cho chính mình để cùng chiêm nghiệm về ý nghĩa cuộc đời và thêm lời cầu nguyện cho linh hồn Phêrô.

Xin thành kính phân ưu cùng quả phụ của thi sĩ và toàn thể tang gia.

BBT



VĂN TẾ MỖ.

(BÙI NGHIỆP)

Bào ảnh mấy vầng!
Phù vân một kiếp!
Đôi ngả âm dương,
Hai vừng nhật nguyệt.
Thuyền tồn vong cập bãi tha ma,
Xe sinh tử dừng bờ mộ huyệt.
Tang điền nhất đán viễn phương,
Thương hải ba sinh hồ điệp.

Mỗ đây:
Đất Nam Định, phủ Trực Ninh cắt rốn chào đời,
Tiết thu phân, năm tân mão chôn rau hòa nhịp.
Nối bước tổ tằng,đâu giầu ba họ, nương sắn ruộng dâu,
Theo chân bác mẹ, nào khó ba đời giậu tơi vồng diếp.
Chín họ chân lấm tay bùn,
Ba đời tay làm hàm xiết.
Bớ giống trâm anh,
Hỡi dòng thế phiệt.

Họ hàng bao người danh giá: chánh lãnh, phủ tri?
Dòng tộc mấy đấng chức phần: ông đồ, thầy điệc!
Buổi nhiễu nhương rời Bắc Bộ cha cõng tha phương.
Thời tao lọan đến Nam Kỳ mẹ bồng lập nghiệp.
Gởi lòng son : Vương Nhã Khánh Nho.
Trao tâm huyết: Đăng Khoa Chi Nghiệp.
Ước nên giống má rạng rỡ tông môn,
Mong đáp cao dầy nở mày nở mặt.

Ngờ đâu:
Hai năm nòng nọc đứt đuôi.
Sáu tháng dưa đen lộn kiếp.
Trâu cày quá buổi, hồng hộc hoài công.
Chó chạy quá cơm, long nhong mất nhịp.
Sách đèn đánh trống bỏ dùi,
Công danh thử kêu bắn tịt.

Cũng một thời :
Chốn thao trường lấp lánh “an-pha”
Ngoài chiến địa ngời ngời “mai biếc”
Nửa bồ binh pháp, buổi nhiễu nhương huynh đệ tương tàn,
Vơi túi kinh luân, thời tao lọan nồi da nấu thịt.
Ba năm da ngựa bọc thây!
Ngàn bữa nằm gai nếm mật!

Rồi đến lúc:
Vào trường cải tạo, cơ trời bí lối bàn cờ ...
Ra chốn lao lung, vận nước hạ hồi gánh xiếc!
Góp gom tài sản, vẹt lối sậy hoang,
Thu vén tư trang, cỡi cồn sóng biếc.
Bàng hoàng dây thừng trói khủyu, định mệnh oái oăm,
Bỡ ngỡ họng súng kê đầu , số phần chết tiệt.

Bại sản tan gia!
Cùng đường khánh kiệt!!
Phận ngựa trâu lại phận ngựa trâu,
Thân khốn kiếp hoàn thân khốn kiếp.

Đã những khi:
Này nơi thị tứ xích lô xe kéo: quại dạ dầy ,
Nọ chốn sơn lâm thồ củi đốt than: quằn sốt rét.
Đào vàng đãi đá rúc tận non xanh,
Ngậm ngải tìm trầm chui luồn rừng biếc.
Vai vác chai sần cuốc xẻng - xà beng,
Tay bươi rời rã “xẹc lai - xà gạc”.
Manh áo vợ - nhuộm lẫn mồ hôi,
Bát cơm con - hòa chung nước mắt.
Muốn quăng thân xuống giếng hòng kết liễu đời,
Toan đập sọ vào tường cho rồi tai kiếp.

Nhưng có lúc:
Ngày tỏ nhớ trang cổ sử : Hàn Tín,Tử Nha,
Đêm trăng lần giở Thánh kinh: ông Rô ông Gióp.
Ngửa mặt tâm sự cao xanh?
Cúi đầu tỉ tê đất thấp!
Ngọn bút cùn còn vung vẩy bài thơ,
Tàu mực cạn cố mài ra sắc huyết,

Rồi đến ngày:
Then tạo hóa chuyển xã tắc qua hồi,
Máy càn khôn quay sơn hà đến hiệp.
Rời núi rừng xôi hỏng bỏng không,
Về thị tứ xang bang xất bất.
Nhà đèn nhà điện - mỏ lết kềm răng .
Phu gạch phó nề - cái bay cái thước.
Giăng giăng điện đóm , thiên hạ sáng lòa,
Mò mẫm đèn dầu, nhà ta tối mịt.

Thế nên:
Thương con vợ khéo - Kiếp nữ nhi chẳng đỗ bến trong,
Chán thằng chồng đần - Thân bồ liễu nhè neo vũng đục.
Hoa nhài cắm bãi cứt trâu?
Mâm son bày chiềng đũa mốc?
Giận cá băm thớt chửi lọan cào cào,
Quăng chó mắng mèo hung hăng bọ xít.
Ngoài ngõ lời ong tiếng ve!
Trong nhà ra chì vào chiết!!

Thôi thôi:
Ngậm miệng giả ngọng giả câm,
Bịt tai hòng ngây hòng điếc.
Gậy tầm vông hèo đứa viển vông,
Dây nghiệt ngã trói thằng oan nghiệt.
Vay làn hương bằng hữu thơm râu,
Mượn danh giá bạn bè ngọt mép.
Nấp vây rồng vỗ ngực xưng tên,
Dựa râu cọp ra oai ra phết.
Sắp đến ngày sinh tử cận kề,
Gần đến lúc âm dương cách biệt.
Thân ta ta hay.
Đời mỗ mỗ biết.
Tợp ngụm hèm xấp giọng , cung văn đây tớ tự điếu mình,
Nốc bát rượu lấy hơi, lời tế mỗ chiềng ra cho hết.
Bông rua!
Tạm biệt!!

Bùi Nghiệp (BÓNG TÀ DƯƠNG)



THƠ MIC. CAO DANH VIỆN
Đọc Tiếng lòng từ Lời Chúa-Thơ Cao Danh Viện


***

Bùi Công Thuấn

Tác giả Cao Danh Viện nhận giải thơ VHNT Đất Mới 2016

Tôi được đọc thơ Cao Danh Viện từ khi ông tham gia giải VHNT Đất Mới của Giáo phận Xuân Lộc. Cao Danh Viện đoạt giải I thơ 2015 với 3 tác phẩm: Trường ca họ từ những đau khổ lớn lao mà đến, Mùa hoa Mân Côi và Đường Thánh giá với tâm tình Ma-đơ-len. Năm 2016, Cao Danh Viện lại đoạt giải I thơ Đất Mới với 2 tác phẩm: Kinh Ngợi Khen và Suy niệm Kinh Thánh. Và hôm nay tôi được đọc tập thơ Tiếng lòng từ Lời Chúa ba năm ABC (245 bài thơ) của ông. Một vài dòng giới thiệu như thế chưa đủ, song những gì ông đã viết và được khẳng định đủ để người đọc tin vào một tài năng thơ, một cốt cách thơ Công giáo đương đại.

MỘT HỒN THƠ REO VUI HÂN HOAN

“Trí tôi choáng ngợp thơ hoa”


(Tôi đã thấy và tôi đã tin. tr. 136)

“Tôn thờ Thiên Chúa là Cha

Hồn tôi hoan hỉ ngợi ca tình Ngài”

(Ngày của hoan lạc. tr. 186)

“Thong dong đưa bước xa khơi

Vai mang bác ái tay mời yêu thương

Miệng ca câu hát khiêm nhường

Reo vui chân sáo trên đường quang minh”

(Con đường Giê su. tr. 141)

Hồn thơ Cao Danh Viện reo vui suốt tập thơ, tạo nên phẩm chất thơ Cao Danh Viện.

Cội nguồn của hồn thơ reo vui là cảm nhận sâu sắc Lời Chúa, không chỉ bằng trí hiểu mà bằng sự mạc khải trong tim, lan tỏa thành thơ. Thơ Cao Danh Viện lấp lánh Lời Chúa trong từng câu chữ, từ ý tứ, từng cảm xúc, nghĩ suy; cả những cảm nghiệm đau khổ và hạnh phúc cũng lấp lánh niềm vui, và càng tỏa sáng hơn nơi những gì ông chia sẻ với tha nhân.

Không phải vô tình ông đặt tên cho tập thơ là “Tiếng lòng từ Lời Chúa”. “Tiếng lòng” là tiếng nói tình cảm, là tâm hồn. “Tiếng lòng” là đặc trưng của thơ trữ tình. Đặc điểm này chi phối thi pháp cả tập thơ. Thơ Cao Danh Viện là tiếng nói trữ tình của nhân vật Tôi (tác giả), một người đã “giác ngộ” Lời Chúa trong chính cuộc đời trần gian của mình. Sự chân thành của “tiếng lòng” có sức thuyết phục sâu xa cả những điều tưởng như chỉ có trong trí hiểu của Đức tin.

Về trong sa mạc nội tâm

Tôi ơi còn mãi lỗi lầm mà chi

Đứng lên đi! Trở về đi!

Vọng hồng mang lượng tư bi hải hà.

(Vọng hồng. tr.17)

Ông hát ca ơn gọi cuộc đời:

Mênh mông biển cả trần gian

Xuôi dòng con sóng ầm vang nhịp đều

Lặng nghe tiếng gọi tình yêu



Ngược dòng khua bát tay chèo tín trung

(Ơn gọi cuộc đời. tr. 174)

“Hãy sống vui cho thỏa lòng khao khát

Hò reo lên cho bùng vỡ niềm yêu”

(Niềm hoan lạc Phục Sinh. tr 407)

Và ông lý giải:

“Nếu không có Chúa ở cùng

Đời tôi rỗng tuếch như thùng kêu to

Nếu không Lời Chúa dặn dò

Đời tôi tăm tối mày mò đêm sâu”

(Xin cho con biết Chúa. Tr.327)

Và ông dấn thân

“Từ khi con được tái sinh

Làm con cái Chúa, quang minh làm người

Xuôi dòng con giữa trùng khơi

Con là hạt muối mặn môi cho đời”

(Muối và ánh sáng)

Cần phải hiểu chữ “tái sinh” trong hoàn cảnh sống của ông mới cảm nhận được hết niềm hân hoan xác tín vào tình Chúa quan phòng. Mic Cao Danh Viện sinh ngày 20-8-1959.Học Tiểu Chủng Viện Quy Nhơn từ 15-8-1971 đến 22-4-1975. Sau đó làm nông, buôn bán nhỏ và … hưu non.

Như vậy Ông đã trải qua những tháng ngày chiến tranh, bom đạn và cái chết rình rập, khi đất nước bị chia cắt; rồi lại sống lầm than những ngày cả nước phải ăn độn bắp, độn bobo. Khó khăn cả vật chất và tinh thần. Từ một trí thức trở về làm nông dân và vượt qua được thân phận mình, đó chính là “cuộc tái sinh”, một “cuộc tái sinh” không ít đau đớn nếu không có sự tín thác vào tình yêu vô bờ của Chúa. Nhưng hơn thế “cuộc tái sinh” trong Thánh Thần cho ông sức mạnh để bước vào đời bể dâu.

“Một đời người hay một vòng lẩn quẩn

Khi con tim bằng thịt mãi quặn đau

Khi cuộc trần là mãi cuộc bể dâu

Vì con chưa nhận ra đường Thập Giá

Đường Thập giá có hoa thơm cỏ lạ

Khi con bằng lòng từ bỏ mình đi

Sống cho tha nhân, sống với-sống vì

Là chấp nhận để đời mình hy hiến


Cúi lạy Chúa! Dẫu đời con tủi nhục

Nhưng có Ngài! Xin giúp sức cho con…

(Thập tự đời con. tr 224)

Ông thổ lộ:

“Có một giai đoạn tôi buồn và thơ tôi rất bi lụy oán than! Nhưng thời gian và hồng ân Chúa dần làm tôi cảm nghiệm được hạnh phúc mà mình đang sở hữu. Tôi cảm ơn Chúa luôn yêu tôi, theo sát từng bước chân tôi, chăm chút cho tôi trong từng nỗi đau của nghịch cảnh cuộc đời…Trong thơ, tôi cảm thấy được gặp Chúa, được đụng chạm vào tình yêu của Ngài và nơi thơ, tôi có những rung cảm sâu sắc của tình thâm Phụ tử.” (Có một vườn thơ đạo tập 4, tr.86)

Ở mảng thơ trữ tình, Cao Danh Viện có nhiều bài thơ thật thấm thía. Xin đọc: Viên ngọc nước trời (tr.55), Đường thập giá (tr.66), Bài ca hạt giống (tr.188), Lời thầm bên thánh thể (tr.251), Bỗng dưng muốn khóc (tr.325), Ẩn mình cơn cám dỗ (tr.385), Vườn Ô-liu (tr.398)…

MỘT GIỌNG THƠ CÓ CỘI NGUỒN TỪ TRUYỀN THỐNG



Thơ “truyền thống” Công giáo có các thể loại Diễn ca, Huấn ca, Thi ca cầu nguyện, kinh, vãn, ca vè làm theo thể Lục bát. Thí dụ: Sấm truyền ca của Lữ Y Đoan (1670), Cảm tạ niệm từ-Diễn ca (Kinh Cao sang-Phạm Trạch Thiện 1818-1903), Huấn ca của Cụ Sáu Trần Lục (1825-1899): Hiếu tự ca, Nữ tắc thường lễ, Nịch ái vong ân…Những bài huấn ca của Xuân Ly Băng (1926-2017): Bổn phận cha mẹ, Bài học truyền giáo, Sao em không lần chuỗi, Chuỗi Môi Côi, Xâu chuỗi Mân Côi, Sự thánh thiện của Chúa Giêsu, Những danh hiệu của Chúa Giêsu, Năm Linh Mục, Linh mục, ngài là ai? Trái Thánh kinh, Đoản khúc Tin Mừng, Lâu đài đêm)…


Ở cương vị Mục tử chăn dắt đoàn chiên, Huấn ca của Trần Lục hay Xuân Ly Băng trực tiếp dạy bảo đức tin, dạy phẩm hạnh cho con chiên (không khác gì Gia huấn ca của Nguyễn Trãi).

“Mấy lời hiếu tự nói qua

Để cho ai nấy trẻ già nhớ ơn

Làm người sống ở thế gian

Ai không đội đức cao sang nặng dày…”

(Trần Lục-Hiếu tự ca)

Sinh con thì cẩn thận
Có chừng mực điều hòa
Có trách nhiệm sâu xa
Vì gia đình hạnh phúc
Để giống nòi hạnh phúc

(Xuân Ly Băng-Bổn phận cha mẹ)

Trái lại, huấn ca, diễn ca của Cao Danh Viện hướng vào lòng mình mà tự huấn, rồi từ những cảm nghiệm sâu xa đức tin, Cao Danh Viện chia sẻ niềm tín thác và tình yêu của Thiên Chúa cho mọi người.

Đây là một đóng góp làm mới thơ truyền thống Công giáo. Cao Danh Viện thuật lại một đoạn Kinh Thánh (thuật lại theo sự sáng tạo của riêng mình), từ đó rút ra bài học suy niệm hay trao gửi với mọi người những điều mình cảm nghiệm được.

XIN CHO TÔI ĐƯỢC THẤY

Bọt bèo tựa cánh dã quỳ

Bẽ bàng thân phận sá gì sắc hương

Làm thân khất thực vệ đường

Nay nghe có Đấng Xót Thương vi hành

Mở môi cầu chút lòng lành

Thâm tâm dâng chút tín thành! Chúa ơi!

Van xin Người chỉ một lời

Mắt anh được thấy rạng ngời thiên nhan



Cúi xin Chúa hãy mở tay

Chữa lành đôi mắt còn đầy dối gian

Mở lòng sáng tận tâm can

Để người tin nhận Chúa đang đợi chờ

(tr.221)

Hai khổ thơ đầu, Cao Danh Viện thuật lại một người mù tên là Ba-ti-mê được Chúa chữa lành (Mc 10, 46-52). Khổ thơ cuối Cao Danh Viện (là người trong đám đông) bày tỏ lòng tin vào Chúa (không có giọng giáo huấn bất kỳ ai).

Cùng một cách viết như thế, Cao Danh Viện có những bài kết hợp giữa Diễn ca và huấn ca (tự huấn) rất hay. Phần diễn ca Kinh Thánh có nhiều sáng tạo. Nội dung trình thuật Kinh Thánh được dệt bằng nhiều tứ thơ đặc sắc giúp cho phần huấn ca trở nên nhẹ nhàng, thuyết phục. Đó chính là phẩm chất thơ của riêng Cao Danh Viện. Xin đọc: Vương quyền của vua Giêsu (tr.129), Con sóng cuộc đời (tr.190), Đức tin chữa lành (tr.192), Chọn Chúa (tr. 208), Lời cầu xin khiêm nhường (tr.321), Sống đời Ngôn sứ (tr.333), Trong cõi đời đời. (tr.358), Khiêm cung cầu nguyện (tr.367), Biến đổi đời con (tr.387), Ném đá (tr.394),…

Những sáng tạo như thế của Cao Danh Viện góp phần hiếm hoi vào việc làm mới thơ ca truyền thống Công giáo. Điều ấy thật đáng quý, bởi thơ phải là thơ, là cái đẹp tư tưởng, ngôn ngữ. Người làm thơ phải khám phá được những tứ thơ mới lạ làm kinh ngạc người đọc về những gì đã quen thuộc (chức năng lạ hóa). Người đọc hôm nay đã được nghe những giáo huấn của Linh mục trong nhà thờ, họ cần tìm được “Cái đẹp” của Kinh Thánh trong thơ, thay vì những lời giáo huấn bằng ngôn ngữ trực tiếp. Cao Danh Viện đã đem đến cho người đọc “Cái Đẹp” của Kinh Thánh (Kinh Thánh trở thành đối tượng khám phá sáng tạo. Nói cách khác, Mỹ học Kitô giáo và tư tưởng Nhân văn Kitô giáo đã sáng lên trong thơ Cao Danh Viện)

PHONG PHÚ VỀ NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN

Hầu hết thơ trong tập “Tiếng lòng từ Lời Chúa năm ABC” là thơ Lục bát. Thơ Lục Bát Cao Danh Viện có hai hướng phát triển: Lục bát trữ tình thể hiện “Cái Tôi”. Xin đọc: Viên ngọc nước trời (tr. 55), Lời thầm bên Thánh Thể (tr.251); và lục bát dân dã, nối tiếp truyền thống ca vè Công giáo. Xin đọc: Có Thầy đây! Đừng sợ! (tr.59), Niềm hạnh phúc đích thực (tr.315), Vào cửa hẹp (tr.348)… 

VIÊN NGỌC NƯỚC TRỜI

Nhiệm màu nơi thửa ruộng con

Có chôn kho báu vàng son Nước Trời

Khôn ngoan gìn giữ tinh khôi

Quyết tâm bán hết sự đời mà mua …

....

Giữa đời củi quế gạo châu

Nên hư cũng một ruộng sâu phận người

Tâm tình con hướng lên trời…

(Mt 13, 44-52)

Dù vậy, Cao Danh Viện đã nỗ lực nâng “chất thơ” của Lục bát dân dã, tạo ra kiểu thơ trữ tình dân dã (Xin đọc: Mái trường Giêsu-tr.51). Điều này hợp lý, bởi trình độ bạn đọc hôm nay không còn là những giáo dân mù chữ của những thế kỷ trước. Muốn những người giáo dân mù chữ mau thuộc kinh, những nhà truyền giáo đã viết kinh thật dễ hiểu, dùng lời nói hàng ngày để chuyển tải, dùng vần điệu quen thuộc để đưa vào lòng người. Vì thế những bài kinh nôm na, mộc mạc, chỉ đọc vài lần là thuộc. Người làm thơ Công giáo hôm nay muốn đem Tin Mừng đến cho người đọc, dù là người đọc bình dân, nhất thiết phải nâng phẩm chất nghệ thuật thơ. Về mặt này thơ Cao Danh Viện cũng có chỗ chưa thật sáng tạo. Đó là sự lặp từ, lặp ý trong cùng một chủ đề ở những bài khác nhau; hoặc phá cách vần điệu; hoặc sự lúng túng trong trình thuật Kinh Thánh; có khi lời thơ là sáo ngữ, mang nghĩa tượng trưng hơn là hiện thực… [1]

Cao Danh Viện có những bài Thất ngôn Đường luật khá chuẩn mục, tạo nên chất thơ trang trọng. Thất ngôn Đường luật là thể thơ cổ, khó thể hiện những tình ý hiện đại. Cao Danh Viện kế thừa được kiểu thơ Đường luật đã Việt hóa, nhờ đó người đọc không gặp khó trong thưởng thức thể thơ từ lâu đã ít người làm. Xin đọc: Xức tro (tr.234). Thương khó (tr.246), Bình dầu cam tùng (tr.247), Kẻ phản bội (tr.248), Yêu người phản bội (tr.249), Tiệc ly (tr.250), Cuộc khổ nạn (tr.253). Tấm bánh bẻ ra (tr.431).

TIỆC LY

Đạo lễ Vượt Qua đã đến gần

Tiệc Ly bữa tối dốc tình thân

Yêu thương tha thiết, Người bẻ bánh

Phục vụ ân cần, Chúa rửa chân

Thánh chức truyền giao ơn mục tử

Thiên duyên di chúc phước chiên lành

Người ta nhận biết môn sinh Chúa

Khi thấy tình yêu giữa cõi trần

(Thứ Năm Tuần Thánh)

Cao Danh Viện tỏ ra điêu luyện trong thể thơ 8 chữ (kiểu thơ Lãng mạn 1930-1945). Kiểu thơ này là thơ trữ tình, là tiếng nói tâm trạng của Cái Tôi, sử dụng kiểu ngôn ngữ tượng trưng, nhiều khi thành sáo ngữ. Cao Danh Viện có nhiều bài hay ở thể thơ này. Xin đọc: Thập tự đời con (tr.224); Đón Chúa (tr.291); Tin vào lòng nhân hậu (tr.354); Cầu nguyện (tr.365); Ngày đăng quang của Vua Tình yêu (tr.376); Đức vua của lòng tôi (tr.378); Con đi đường thương khó (tr.396); Cây cứu chuộc (tr.401); Niềm tin Phục sinh- thơ 8 chữ biến điệu có câu 5 chữ. (tr.410)…



Trong tập thơ cũng có bài thơ 5 chữ (Ngợi ca tình yêu-tr.432) và bài 7 chữ (Tình ca mục tử-tr.414).

Tôi lần tìm những thể thơ Cao Danh Viện đã dùng để thể hiện “Tiếng lòng” mình là để chia sẻ với bạn đọc điều này: tác giả là người làm thơ có khi cốt riêng, vừa am tường những thể loại nghệ thuật dân tộc, lại rất điêu luyện trong sự thể hiện thi ca; vừa có kế thừa lại vừa sáng tạo cái mới để góp thêm vào sự phát triển dòng chảy thơ ca Công giáo đương đại. Một điều làm tôi kinh ngạc là càng về sau thơ Cao Danh Viện càng sâu sắc về tư tưởng càng thăng hoa về nghệ thuật. Xin đọc: Ném đá (tr. 394), Con đi đường thương khó (tr.396), Gửi người tình phụ (tr.405),…

Trong đội ngũ người làm thơ Công giáo hôm nay, những khuôn mặt có những đóng góp mới mẻ như Cao Danh Viện không nhiều (nếu không nói là hiếm).

Muốn nói một điều chia sẻ với tác giả Cao Danh Viện về thơ, trước hết tôi khâm phục tài năng, công sức và tâm huyết của tác giả trong việc đóng góp làm giàu thơ ca Công giáo hôm nay. Và đề xuất, tác giả sử dụng những thể thơ Việt đương đại để làm phong phú thơ Công giáo hơn nữa trong thế kỷ XXI.

Dù sao, đó chỉ là điều để ngẫm nghĩ về nghệ thuật. Đem Tin Mừng đến cho mọi người, trong mọi hoàn cảnh, ở mọi nơi, đó mới là đích đến của người làm thơ Công giáo.

Tháng 12/2020

________________________

[1]Ghi chú

a. Lặp từ “Tế sinh” các trang 150, 255, 265, 277. Từ “Khiêm cung” tr.254, 257. 351 (lặp 3 lần trong 1 trang)

b. Diễn ca Kinh thánh có lúng túng trong cách kể, cách tái hiện sự việc, cách khắc họa nhân vật; lặp lại ý tứ đã quen thuộc. Xin đọc các bài: Ta là sự sống và là sự sống lại (tr.125); Đường thương khó (tr.130), Đấng Thanh tẩy (tr.305), Rượu yêu (tr.307), Về quê (tr.309), Hiến lễ tình yêu (tr.98), Vị thẩm phán công minh (tr.100), Nước hằng sống (tr.117)…

c. Dùng từ nôm na, phá cách về vần:

Chúa ơi! Con rất mỏng dòn

Như bình sành dễ vỡ toang bất kỳ.(tr.151)

Hoặc dùng từ bình dân, ít chất văn chương:

Chia san hạnh phúc vô cùng mê ly.348

d. Sáo ngữ:

Bao nhiêu ân huệ miên trường



Rủ thương ban xuống đôi đường mưa sa

Thế mà tôi mãi phôi pha

Làm cho vô hiệu ngọc ngà thiên ân”

(Chay tịnh. tr.105)

Vọng về trong cõi lòng ta

Nghe dòng lịch sử thơ hoa con người.

(Vọng khúc. 284)

Được tạo bởi Blogger.