18/10/2021

Thần Khúc-Địa Ngục-Thi Hào Dante Alighieri-Ca khúc VII-Ngục Keo Kiệt

 THẦN KHÚC-ĐỊA NGỤC
Thi hào Đăng Thế An (Dante Alighieri)


Đình Chẩn biên dịch

CA KHÚC VII: Ngục Keo Kiệt


Chúng ta đang tới ca khúc miêu tả những lầm lỗi nặng hơn, hủy hoại phẩm giá con người. Lối tiếp cần bất ngờ, với những lời khó hiểu, phi nhân tính về tội keo kiệt. Đây là cái giá phải trả cho những kẻ đam mê chạy theo tiền bạc:

Đám hồn kia mù điếc

            Đời dương thế không nghĩ trước tính sau

            Không biết dùng của cải sinh ơn phúc

Những kẻ mù điếc, không ánh sáng lý trí bị trừng phạt đời đời. Ngôn ngữ thơ diễn tả tính chất cay đắng và thô cứng.

Ở vị trí trung gian, tác giả đặt nổi lên gương mặt của Thần Tài, vốn có nhiệm vụ phân phát của cải phù vân theo một trật tự quan phòng, với những sự kiện, số phận vĩnh cửu của từng cá nhân hay của các dân tộc.

                        Thần tài nắm giữ trước sau

            thói đời sau trước tranh nhau cực hình.

Các tội nhân trong ngục này được phân loại dựa trên tư tưởng Đạo đức của Aristot, theo đó, tội là sự thái quá giữa hai thái cực: cho đi và giữ lại. Nhưng tội thực sự là sự dính bén nô lệ vào của cải. Khác với thói sa hoa, háu ăn, giận dữ và lười biếng, thì tội hà tiện này làm hủy hoại đời sống cộng đồng dân sự.

Qua kinh nghiệm cay đắng liên quan đến chính trị, tác giả đã cho thấy cái nguồn gốc thực sự của những sự dữ của nhân loại thể hiện trong con sói cái ấy.

Cũng trong ca khúc này, tác giả lên tiếng tố cáo  những con người của Giáo hội đã chạy theo tiền bạc:

            Dầu cho vét cả hành tinh

            lòng đầy vàng bạc an bình mất tiêu

Ca khúc có cấu trúc rất riêng, chia thành thời gian, ba loại ngôn ngữ: ngôn ngữ hiện thực chiếm các cảnh tội nhân; ngôn ngữ đối lập miêu tả xung quanh Thần Tài; và ngôn ngữ trình thuật.

 

 1                    Phú Tư ông ổng oang oang:

            Tướng Sa-tan, Tướng Sa-tan, dưới này!

                        Nhưng Thầy mọi sự đã hay

            nhắc tôi: “Đừng sợ!” an ngay tâm hồn

                        dù cho quyền lực khôn lường

            cũng không ngăn nổi bước đường ta đi”.

           

2          Thầy liếc trúng mõm phì quái quỷ

            Quát như sấm: “Đồ khốn kiếp ! Câm đi !

            Vào lòng mi mà gặm nhấm điên tiết !”

                                    …***…

3          Thú hung dữ bụng đương căng xẹp lép

            Như buồm giăng cột toác đổ sầm

            Thầy trò tôi đi tiếp xuống hầm

            Ngục hình đệ tứ, vực âm u hoài. 

            Nghe ác trầm trần ai rên rỉ

            Xem thiên sai công lý trị vì

            Cực hình sao lắm sầu bi

            Tội nào hủy hoại, lỗi gì khiếp kinh                

            như Cuồng Thác thình lình ập đổ

            Ầm ầm sóng loạn vỡ tứ tung

            Âm hồn điên đảo lùng nhùng

            Ôi đông chết khiếp giật tung hồn người !

            kẻ than đất, kẻ hận trời hờn rú

            Đẩy từng khối gian khổ nặng nề

            Va va đập đập tư bề

            tùng phèo hất cẳng ê chề riếc nhau

            Thằng hoang! Đứa kiết! ” Vòng ngục sầu than ôi  

4          Như vòng vèo xoáy đuôi luẩn quẩn

            Miệng gào lên u uẩn căm hờn;

            Dồn xoay tới sát chân tường

            nửa vòng này hết, đến phường bên kia.

            Lòng tôi sầu đằm đìa ứa lệ

            Liền hỏi Thầy xem hố lạc loài

            Họ là tăng lữ hay ai

            mà đầu trọc lốc bên tay tả bìa.

                                    …***…

5          Người đáp: “Đám hồn kia mù điếc

            Đời dương thế không nghĩ trước tính sau

            Không biết dùng của cải sinh ơn phúc

            Nghe chúng nói thật không khó nhận ra

            Khi hai vòng xoáy ngược nhau va đập

            Hai lỗi lầm đối nghịch cũng chia lìa.

            Ấy tăng lữ, đầu không còn chỏm tóc

            Xưa bạch y hay sắc phục hồng y

            Cùng những hồn sống đời quá keo kiệt”

 

6          “Trong đám kia, bạch Thầy

Hình như con biết

            Vài âm hồn chết vì một trong hai”

                       

7                      Con ơi, vô ích”, thầy thầm

            kiếp mù tăm tối, lương tâm đâu còn

                        làm sao nhận biết đục trong

            chỉ còn xung khắc mãi vòng đôi co.

            Cho tới ngày cửa mồ bật nắp

            Hoang phí, bo bo phán xét rạch ròi.

                        Không dùng hữu ích của đời

            ngục sâu chui xuống, nước Trời hết lên

            Tới mức nào thôi phiền chi kể

            Của phù vân là thế qua mau.             

                        Thần tài nắm giữ trước sau

            thói đời sau trước tranh nhau cực hình.

                        Dầu cho vét cả hành tinh

            lòng đầy vàng bạc an bình mất tiêu!”.



                                    …***…

8                      Bạch Thầy xin giảng đôi điều

            Thần tài, ai vậy, thần siêu hay người

                        sao thần ôm hết của đời?”

 

9          Thầy liền quở trách: “Chao ôi mê lầm

                        vô minh nhiều thế hay chăng

            thôi được, ta nói thực rằng cho con. 

                        Hùng siêu Thượng Trí càn khôn

            dựng nên vũ trụ rải muôn phương trời

                        sai thần canh giữ từng nơi

            phân chia đều khắp ánh ngời hào quang.

                        Cũng thế của cải trần gian

            Thần tài điều khiển mở đàng thần đi

                        Phù vân luôn chuyển thôi thì

            nhà này xứ nọ, lắm khi quay vòng

                        mặc đời toan tính nhọc công;

            kẻ dư dư giả, kẻ mong mong hoài                  

                        chạy theo phán quyết thần Tài

            vốn thường ẩn, tựa rắn ngoài rừng hoang.

                        Dầu con biết, bất khả ngăn

Thần ra phán quyết, thần săn đuổi hoài

                        như thần khắp cõi trần ai

            Không ngừng luân chuyển không sai một giờ.

                        Nhiều khi thần phải chạy xô;

            kẻ thì tay trắng, kẻ mơ đổi đời.

                        Oán thần cũng lắm hạng người

            lẽ ra phải biết hết lời ngợi ca.           

                        Nhưng thần không chút nề hà

            không thèm đếm xỉa bỏ qua an bình:

                        vui cùng thụ tạo anh linh

            quả cầu lăn tiếp phúc vinh no đầy.

                        Giờ ta xuống ngục dưới này

            sao hôm đã lặn, sao mai mọc rồi”.

10        Dòng thác bên sục sôi giội xuống

            Xoáy thành hào, dựng thành vách uốn quanh

            Mầu đen kìn kịt, mùi sộc hôi tanh

            Thầy trò tôi rảo qua vành xuống dưới

            Rạch thảm sầu ngóc ngoi luồn tới

            Chân bờ đá xám xói hiểm nguy

            Thác cuồn cuộn đầm Xiển Tích sầu bi

            Mình tôi đứng không khác gì xác ướp

            Thấy đoàn người vùi trong bùn nhơ nhớp

            Mặt dữ dằn lồng lộn thân tô hô

            Mãi đánh nhau, húc đầu lâu vô

            Thượng cẳng chân, nhe vuốt răng xâu xé

11        Thầy bảo tôi: “Đã thấy chưa, con ơi

            Những linh hồn nộp mình làm nô lệ

            Những linh hồn để cuồng giận lên ngôi

            Dưới mặt nước còn phì phò bao kẻ

            Đang chìm đắm sủi bọt bong bóng trôi”.

 

12        Chúng bồi hồi than thở:

“Chúng ta chán thở trên đời

            Thuở bình minh không gian đẹp tươi

            Mang trong mình u hoài luồng khói: 

            Xưa chán sống một đời sám hối

Giờ buồn thây muôn kiếp đầm hôi

            Khúc thảm sầu trong cổ họng chao ôi

            Không sao thốt thành lời…Thê thảm!”

            Thầy trò tôi đã vượt lầy ảm đạm

            Giữa vực thẳm bùn ám ảnh hoài

            Cuối cùng tới tháp bi ai.

SHARE